Het verleden en het heden van de friesebrug.

friesebrugb
Friesebrugtracé na 75 jaar ellende in 2009 aangepakt
Begin 2009 wordt de reconstructie aan beide zijden van de Friesebrug en het tweede brugdek in gebruik genomen. Aan 75 jaar verkeersellende komt een einde. De brug is nu een belangrijk onderdeel in de oost-west openbaar vervoer verkeerscorridor.

De oudste vermelding van de 'Vriesche poorte'is van 1450. In 1865 worden de laatste resten van de binnenpoort gesloopt. De buitenpoort verdwijnt al als in 1824 het Nieuw Noordhollandsche Kanaal door de stad wordt gegraven.

De oude Fries binnen- en buitenpoort vormen eeuwenlang een cruciaal onderdeel van de verdedigingswerken rond de stad. Na het Kaas- en broodoproer (onrechtmatige plaatselijke belastingheffing), eind 15e eeuw, moeten de walmuren en poorten voor straf worden ontmanteld. Als de straf voorbij is wordt de nieuwe Friesepoort de belangrijkste toegang en uitgang van de stad.

Op 8 oktober 1573 heffen de Spanjaarden hun beleg rond de stad op en blijven de poorten gehavend achter. De stad bouwt daarop een nieuwe toegang die bestaat uit een binnen- en buitenpoort. De verbinding tussen beide poort is een gebogen doorgang, om het schootsveld te bemoeilijken.

De poort een de noordzijde van de stad vormt de verbinding met het rijke achterland van Alkmaar: de Scherm(e)er en de Beemster. Vooral na inpoldering van beide meren ontstaat een druk traject van platteland naar stad. Alkmaar ontwikkelt zich tot regionale handelsstad. Er is tot ver in de 19e eeuw vrijwel ieder dag wel een markt.

De opening van het Nieuw Noordhollandsche Kanaal in 1824, is een logische gevolg van de toenemende behoefte aan een volwaardig vervoerstraject. De buitenpoort wordt gesloopt om ruimte te bieden voor het kanaal. In 1865 komt ook een einde aan de binnenpoort. Recht tegenover de Herenstraat ligt dan een smalle lage ijzeren draaibrug. Het toenemende wegverkeer en de draaibrug verdragen elkaar moeilijk. In de volksmond wordt de Friesebug aangeduid als 'de brug der zuchten'.

In 1954 komt een (voorlopig) einde aan de verkeersellende op en rond de Friesebrug. Vijftig meter oostelijk wordt een nieuwe hoge brug gebouwd. Dertig jaar later is de verkeersdruk zo opgelopen, dat het fileleed alleen kan worden verminderd door de verkeerslichten in de spitsuren uit te zetten.

Het is uitstel van executie. De Friesebrug blijft voor de weggebruiker een ellendige oeververbinding. In 1982 nemen de ondernemers van het nabij gelegen Bedrijventerrein Huiswaard het heft in eigen handen en wordt de brug bezet. De actie 'krentenbol' (aan de wachtende automobilisten worden krentenbollen uitgereikt) heeft succes. De verkeerslichten aan beide zijden van de burg worden op knipperen gezet. Het verkeer vindt zijn weg nu veel beter.

De Friesebrug blijft in de binnenstad echter het verkeersknelpunt bij uitstek. In 2005 valt het besluit een tweede brugdek aan te leggen en aan de noordzijde en tunnel en rotonde te maken. De Friesebrug wordt onderdeel van een nieuwe oost-west openbaar vervoer verkeersader. Dit wordt mogelijk met rijksgeld. Wel moet het Victoriepark het ontgelden. Het park verliest een aantal bomen en wordt, voor de zoveelste keer, een stuk kleiner.

friesebruga

De Friesche binnen- en buitenpoort eind 17e eeuw.

friesebrugb

De Friesche buitenpoort in de 18e eeuw.

friesebrugc

 Het verkeersknooppunt Friesebrug in 2009. 


De Friesebrug vanuit het park gezien.



De vergulden duiven van kunstenares Marte Rohling, midden op de brug, waren gewild bij vandalen. In 2012 zijn de duiven vervangen door smeedijzeren vogels. Foto NHD JJFOTO.