Victoriepark al vijftig jaar slachtoffer van het verkeer

victoriepark 20091121 nhd.PX166_7AB6_9.JPG                                                 Het Victoriepark ligt ingeklemd tussen het Noordhollands Kanaal en het oostelijk stadsdeel van het centrum van Alkmaar. Het Victoriebeeld staat in het midden. Foto: NHD Henk Honing.


Tot de onthulling van het Victoriebeeld in 1876 werd het huidige Victoriepark omschreven als 'een plantsoentje langs het Groot Noordhollandsch Kanaal'. Het groengebied ontstaat kort voor de aanleg van het kanaal in 1824, als een stuk water buiten de oude stadsmuur wordt gedempt met uitgegraven grond voor het kanaal. De aangeplempte grond krijgt pas enige betekenis als het Victoriebeeld wordt geplaatst. Dan wordt snel de naam Victoriepark ingevoerd. Er worden ruim vijftig bomen geplant en er komen enkele wandelpaden.

Voor het kanaal er komt, loopt de oude middeleeuwse waterloop De Rekere langs de noordelijke stadsmuur van de stad. De ophaalbrug van de Friesepoort ligt over De Rekere. Deze situatie dateert van vlak voor het beleg in 1573.

Als het kanaal door de stad wordt gegraven wordt daarvoor de waterloop van De Rekere benut. Ter hoogte van de Waterpoort wordt in de stadsmuur, die vanaf de Wageweg naar het Heiligeland loopt, een groot gat gemaakt voor het kanaal, dat met een ruime bocht naar de Kanaalkade loopt. Aan de overzijde van de aangeplempte grond, het latere Victoriepark, ontstaat dan de Randersdijk: de later opgang naar de Friesebrug. Tussen het Heiligeland en de Wageweg wordt over het nieuwe kanaal een (drijvende) vlotbrug aangebracht.

Het Victoriepark groeit langzaam uit tot de plek bij uitstek, waar jaarlijks op 8 oktober de overwinning in 1573 op de Spaanse belegeraars wordt herdacht. Het park in het algemeen en het Victoriebeeld in het bijzonder, staan sinds de modernisering en opleving van de ontzetviering in 1906 minimaal één keer per jaar in ieders belangstelling. Maar er zijn ook onverwachte momenten van aandacht.

In april 1880 komen 125 studenten uit Amsterdam met een stoomboot naar Alkmaar en brengen, onder begeleiding van een muziekkorps, een bezoek aan het park. Er is veel belangstelling voor het vrijheidsbeeld. Vervolgens trekt de stoet naar de woning van de burgemeester in de Langestraat waar als dank voor het aangenaam verpozen een zanghulde wordt gebracht.

Tijdens de Duitse bezetting stuit de Weermacht bij graafwerkzaamheden in het park voor de bouw van een schuilkelder op de resten van een oud sluisje. Ook vinden de bezetters ronde kogels uit de periode van het Spaanse beleg rond 1573. Bij de Achterweg stuitten ze op een stuk oude walmuur.

In de loop der tijden is het Victoriepark regelmatig opgeofferd aan het toenemende verkeer. Begin november 1950 lezen we in de Alkmaarsche Courant: 'Ze stonden er van geslacht tot geslacht en verhieven hun, trots door de stormen, omgebogen kruinen ten hemel. Zij zagen de laatste Nederlandse koning aan hun voeten de eerste steen van het monument der victorie leggen en zagen ook zijn dochter en kleindochter op deze plek verwijlen. Nu is het twaalftal geveld als slachtoffer van het voortjakkerende verkeer'. De bomen moeten wijken voor de bouw van de Friesebrug.

Omdat de Achterweg drie meter wordt verbreed, moeten nog eens negen iepen het veld ruimen. De negen bomen brengen 4500 gulden op.


victorieparka

Een vrije vertolking van het Victoriepark in 1940 door de Franse schilder A. Bauchant.


Recreatie in het Victoriepark anno 1991.

PICT0090victoriepark kanonnen.20101220190659_5277171975.jpg

Het park in wintertooi december 2010. De oude kanonnen zijn besneeuwd. Foto NHD JJFoto Alkmaar.

kranslegging ontzetviering victoriepark nhd 20121006.CX236_289A_9.JPG

Aan de vooravond van de ontzetviering op 7 oktoebr 2012 wordt de overwinning op de Spanjaarden in 1573 herdacht. Op de voorgrond de oude kanonnen. Foto NHD JJFoto Alkmaar.