Strijd tegen Spanjaarden:Van Alkmaar de Victorie

  beleg A beleg B

Strijd tegen Spanjaarden: Van Alkmaar de Victorie


Het Spaanse beleg van Alkmaar heeft geduurd van 21 augustus tot 8 oktober 1573. De strijdbare en standvastige houding van de burgerij en het onder water laten lopen van de lagere gelegen landerijen rond de stad is de reden dat de Spanjaarden de strijd opgaven. De bekende kreet 'Van Alkmaar de Victorie' zou de stad bekendheid geven in de vaderlandse historie. Het opgeven van de belegering door de Spanjaarden is het eerste succes voor Willem van Oranje.

Als begin 1572 het grootste deel van noordelijk Holland in handen komt van de opstandelingen, zien de Spanjaarden nog geen gevaar. Later dat jaar grijpt Alva toch in. Moordend en plunderend trekken bezetten de Spanjaarden Naarden en Haarlem.

In Alkmaar wordt pas in mei 1573 begonnen met het versterken van de bestaande vestingwerken. De stadsmuur die 25 jaar eerder is gebouwd zou immers niet bestand zijn tegen de Spaanse furie. De Alkmaarse landmeter Adriaan Anthonisz. Ontwierp zware aarden wallen met grote bolwerken en brede grachten. Dit model stond model voor het Oud-Hollands vestingstelsel dat overal zou worden uitgevoerd.

Het werk was nog niet helemaal gereed toen de eerste Spanjaarden zich legerden aan de noord-oostzijde van de stad in het nabij gelegen Oudorp. De Friesepoort en Rode Toren waren het doelwit. Vanaf het Oudorperdijkje werd met zeven kanonnen op de stad geschoten. Op 18 september werden ruim tweeduizend schoten op de Alkmaarse vesting gelost. Alle weerbare mannen binnen veste waren opgeroepen de stad tegen de Spanjaarden te verdedigen.

De vijand wist de Friesepoort te bereiken en bereidde de vernietigende slag voor. Aanvalspogingen op 19 en 20 september liepen vast op het heldhaftig verweer van de stedelingen. Inmiddels waren dijken buiten de stad doorgestoken en liep het water het lager gelegen gebied buiten de Friesepoort onder. De modder werd de vijand noodlottig. Het lukte niet meer het zware geschut te verplaatsen. Op 8 oktober trokken de laatste Spanjaarden weg.

De sporen van de zware beschietingen van 18 september 1573 zijn bij het bloot leggen van de fundering van De Rode Toren duidelijk zichtbaar geworden. De metershoge muur van de toren is naar voren gevallen in de toenmalige vestinggracht. Vele kubieke meters puin bewijzen dit.

Bij de bouw van de Friesebrug in 1950 wordt een ander stuk muur blootgelegd. Deze muur, blijkt na de opgravingen van 2006, gebouwd te zijn na de oorlogsschade van 1573. H.M. Koningin Juliana plaats in 1952 bij haar bezoek aan de stad een herdenkingsplaquette in de muur. De muurresten zijn nog steeds zichtbaar.

Een week na de ontdekking van de oorspronkelijke verdedigingsmuur verzoekt de gemeenteraad de mogelijkheid te onderzoeken een deel van de opgegraven fundamenten onbedekt te laten. De kosten en praktische toepasbaarheid lijken een beletsel te zijn voor uitvoering van het plan.


 dubbel klik om te vergroten.

Het Spaanse legerkamp voor de stad.

beleg A

Ieder jaar wordt op 8 oktober bij het Victoriebeeld 'Van Alkmaar de Victorie' herdacht.

beleg B